فوم پشم سنگ

تا پیش از تولید و رواج عایق‌های پلیمری از جمله فوم‌های پلی یورتان و پلی استایرن، فوم پشم سنگ بهترین و در واقع تنها متریال عایق بهینه بود که در صنعت ساختمان مورد استفاده قرار می‌گرفت. با وجود عرضه انواع جدیدی از مواد عایق هنوز هم فوم پشم سنگ سهم مهمی از بازار را در اختیار دارد. این نوع از فوم‌ها روش تولید منحصربه‌فردی دارند و دارای ویژگی‌ها، معایب و مزایای خاص خود هستند.

فوم پشم سنگ چیست؟

فوم پشم سنگ یکی از پرکاربردترین انواع پشم‌های عایق معدنی است. این ماده بر خلاف فوم‌های پلیمری حاصل واکنش بین چندین ماده شیمیایی نیست بلکه با ایجاد تغییراتی مشخص بر روی مواد معدنی و طی فرآیندی به نسبت ساده ساخته می‌شود. پشم شیشه یکی دیگر از انواع عایق‌های معدنی می‌باشد. این دو ماده در برخی خصوصیات مشابه و در بعضی ویژگی‌ها متفاوت از هم می‌باشند.

تولید فوم پشم سنگ

بازالت (Basalt) ماده اولیه تولید فوم پشم سنگ محسوب می‌شود. اولین گام برای ساخت این متریال خرد کردن سنگ‌های بازالت و تبدیل آنها به قطعات کوچک‌تر است. سپس باید قطعات کوچک بازالت را به کوره انتقال داد. سنگ‌ها دمای ذوب بالایی دارند از همین رو باید کوره‌های مورد استفاده قابلیت افزایش دما تا میزان لازم را داشته باشند. مواد مذاب در داخل دستگاه‌های مدور به گردش در می‌آیند.

بر اثر گردش سریع، مواد مذاب به رشته‌های بلند و نسبتاً نازک تبدیل می‌شوند. در مرحله بعد نوع خاصی از مواد مکمل با چسبندگی بالا به رشته‌ها اضافه شده و در مرحله آخر ترکیب حاصل از رشته‌های بلند و ماده چسبنده تحت فشار متراکم می‌گردد. بدین ترتیب پشم سنگ حاصل می‌شود. البته روش تولید در کارخانه‌های مختلف ممکن است اندکی متفاوت باشد اما کلیت کار و ترتیب مراحل ثابت هستند.

انواع فوم پشم سنگ

فوم پشم سنگ در انواع گوناگونی عرضه می‌گردد و بدین ترتیب در هر صنعت و بسته به هدف و نیاز می‌توان نوعی از این متریال را که تناسب بیشتری دارد انتخاب نموده و مورد استفاده قرار داد. دانسیته و شکل محصول دو تفاوت اصلی میان انواع مختلف هستند. این نوع عایق معدنی در چگالی‌های گوناگون از ۲۵ تا ۲۰۰ کیلوگرم بر مترمکعب قابل تولید است.

رایج‌ترین رقم‌های دانسیته برای فوم پشم سنگ ۳۰، ۴۵، ۶۰، ۱۰۰ و ۱۴۰ کیلوگرم بر مترمکعب می‌باشند که هر کدام کاربرد متفاوت و محل بکارگیری متمایزی دارند. شکل عرضه محصول هم فاکتور بسیار مهمی به حساب می‌آید. این نوع از پشم‌های معدنی علاوه بر عرضه به صورت فله، بیشتر در ۴ شکل گوناگون روانه بازار می‌شوند.

رولی (لحافی)

پشم سنگ رولی در دو مدل اصلی شامل روکش‌دار و بدون روکش عرضه می‌شود. به منظور تولید مدل روکش‌دار بیشتر مواقع و در اکثر موارد از روکش آلومینیومی بهره می‌گیرند. یکی از موارد کاربرد مدل لحافی عایق‌بندی حرارتی سقف‌های کاذب و عایق‌بندی صوتی سایر جداره‌ها می‌باشد.

لوله‌ای

این شکل از عایق معدنی با هدف پوشاندن لوله‌های تأسیساتی به کار می‌رود و در ضخامت‌های مختلف و با قطرهای گوناگون متناسب با اجزای تأسیسات مورد استفاده در صنعت ساختمان و سایر صنایع عرضه می‌گردد. عایق‌بندی لوله‌های تأسیساتی تأثیر چشمگیری در افزایش بهره‌وری انرژی در ساختمان‌ها و کاهش وابستگی آن‌ها به مصرف انرژی دارد.

فوم پشم سنگ تخته‌ای (پانلی)

در صنعت ساختمان فوم پشم سنگ تخته‌ای (پانلی) کاربرد گسترده‌ای دارد و به خصوص در تولید متریال‌های مدرن و صنعتی به کار می‌رود. به علاوه در ساخت کوره‌ها و احداث پالایشگاه‌ها فوم‌های تخته‌ای را مورد استفاده قرار می‌دهند. ضخامت‌های ۳ و ۵ سانتی‌متری دارای کاربرد گسترده‌تری نسبت به سایر ضخامت‌ها می‌باشند.

توری‌دار (پتویی)

مهم‌ترین ویژگی مدل پتویی انعطاف بیشتر آن نسبت به نوع تخته‌ای و توان بیشتر آن در تحمل دماهای بالا در مقایسه با مدل رولی است. به منظور تولید این مدل از تور سیمی گالوانیزه و نخ‌های مقاوم نسوز بهره می‌گیرند.

مزایای فوم پشم سنگ

• جلوگیری از انتقال حرارت و عایق‌بندی کامل حرارتی
• ممانعت از عبور صدا و بهره‌مندی از ویژگی‌های یک عایق صوتی
• مقاومت بالا در برابر آتش حتی در تماس مستقیم با شعله‌ها
• پایداری و حفظ ویژگی‌های عملکردی در دماهای بسیار بالا
• حفظ ابعاد اولیه با گذشت زمان و تحت تأثیر نیروهای مختلف
• تولید فوم پشم سنگ در انواع مختلف متناسب با کاربردهای گوناگون
• هزینه نگهداری پایین و عدم نیاز به کنترل مداوم کیفیت
• امکان برش سریع و تهیه اندازه‌های مورد نظر
• مقاومت قابل‌قبول در مقابل انواع گوناگون مواد شیمیایی آسیب‌زا
• ممانعت از ورود حشرات و جلوگیری از ایجاد قارچ و تجمع باکتری
• عدم نیاز به تعویض به علت عمر مفید طولانی

معایب فوم پشم سنگ

فوم‌های معدنی در قیاس با عایق‌های پلیمری نقاط ضعف و معایب بیشتری دارند. پوست انسان در تماس مستقیم با فوم پشم سنگ دچار حساسیت شده و علائمی از جمله خارش شدید ایجاد می‌شوند. این نوع از فوم‌ها میانگین وزن بالایی دارند و به همین دلیل بکارگیری آنها در ساخت‌وساز موجب افزایش وزن کلی ساختمان می‌شود.

محصولاتی که در تولید آنها پشم سنگ به کار رفته است معمولاً قیمت بیشتری نسبت به محصولات مشابه دارند. این ماده در تماس و مجاورت با آب و بخارآب ضعف جدی دارد و تحت تأثیر رطوبت کارایی و کیفیت اولیه خود را دست می‌دهد. از همین رو باید از رسیدن آب و هر گونه رطوبت به سطح این متریال جلوگیری نمود.

مقایسه پشم سنگ و پشم شیشه

هر دوی این عایق‌های معدنی توان بالایی در عایق‌بندی حرارتی و صوتی دارند و در صنایع مختلف به طور گسترده به کار می‌روند اما ماده اولیه مورد استفاده در تولید هر یک متفاوت از دیگری است. همین تفاوت در ماده اولیه و روش تولید موجب شده تا برخی از خصوصیات و ویژگی‌های آنها متفاوت از هم باشد.

سنگ‌های بازالت ماده اولیه فوم پشم سنگ هستند اما به منظور ساخت پشم شیشه از ماسه (سیلیس)، سنگ آهک (limestone)، شیشه‌های بازیافتی و چند ماده دیگر بهره می‌گیرند. از جنبه عایق‌بندی حرارتی و صوتی و همچنین برای تحمل درجه حرارت‌های بالا پشم سنگ عملکرد بهتری نسبت به پشم‌ شیشه دارد. در بسیاری از کشورها بکارگیری پشم‌شیشه به خصوص در ساخت‌وساز منسوخ شده است.

کاربرد فوم پشم سنگ

• اجرای کوره‌ها و دودکش‌های صنعتی، دیگ‌های بخار و ساختمان‌های پالایشگاهی
• ایجاد عایق‌بندی در صنایع دریایی و کشتی‌سازی با بهره از فوم پشم سنگ
• احداث استوانه‌های تقطیر (برج تقطیر) در کارخانه‌های تولید مواد شیمیایی
• تولید انواع ساندویچ پانل نسوز و سایر متریال‌های ضد حریق
• ساخت فضاهای آکوستیک مانند استودیوهای صدابرداری و سالن‌های تئاتر و کنسرت
• ایجاد لایه عایق حرارتی بر روی اجزای تأسیساتی و جداره‌های ساختمانی

ساندویچ پانل پشم سنگ

در صنعت ساختمان ساندویچ پانل پشم سنگ به عنوان متریالی با بیشترین مقاومت در برابر آتش شناخته می‌شود. اکثر مصالح و متریال‌های ساختمانی در مواجهه با آتش‌سوزی و حرارت شدید ناشی از آن آسیب‌پذیر هستند. با بکارگیری ساندویچ پانل نسوز برای ساخت و اجرای دیوارها و سقف، ایستادگی ساختمان در برابر آتش تضمین می‌شود.

ساندویچ پانل پشم سنگ با وجود برخورداری از مزایای بسیار، ضعف‌های بیشتری در مقایسه با ساندویچ پانل پلی یورتان دارد. در عمل متریال‌های ساخته شده از فوم‌های پلی یورتان دارای عملکرد بهینه‌تری هستند. از همین رو حتی در ساختمان‌هایی که خطر بروز آتش‌سوزی در آنها جدی است گاه بکارگیری پنل ساندویچی پلی ایزوسیانورات (کندسوز) نتایج بهتری به همراه دارد.

فعالان حوزه ساختمان‌سازی می‌توانند ضمن تماس با شرکت ماموت ساختمان اطلاعات مورد نیاز خود در مورد تمام انواع پانل ساندویچی را دریافت نمایند. ما در مقاله ای دیگر به بررسی فوم پلی استایرن نیز پرداخته ایم.