سوله تیرورقی

با وجود ابداع تکنیک‌های جدید برای ساخت سوله‌های صنعتی، سوله تیرورقی همچنان یکی از پرکاربردترین نوع سوله به‌شمار می‌رود و بهترین انتخاب به‌منظور تأمین فضای مورد نیاز برای برخی از کاربری‌ها به‌حساب می‌آيد. اینکه در یک پروژه خاص کدام یک از انواع سوله‌ها کارایی بیشتر و عملکرد بهینه‌تری دارند به عوامل گوناگونی از جمله مقیاس سازه، کاربری، بودجه و امکانات در دسترس بستگی دارد.

سوله تیرورقی در مقایسه با سوله‌های خرپایی و سازه‌های فضاکار دارای سابقه بیشتری می‌باشد. با تولید پروفیل‌های فولادی امکان اجرای سقف‌ها با دهانه وسیع و ساخت سالن‌هایی با سقف بلند و متراژ زیاد فراهم شد. سوله تیر ورقی از جمله اولین سازه‌های عظیم بود که ساخت آن با استفاده از ورق‌ها و تیرهای فولادی امکان‌پذیر گشت و ایجاد فضای داخلی گسترده و یکپارچه را میسر ساخت.

سوله تیرورقی چیست؟

سوله تیرورقی یکی از انواع سازه‌های فولادی می‌باشد که اسکلت آن با به‌کارگیری قطعات فولادی و ورق‌های فلزی ساخته می‌شود. به منظور اجرای پوشش سقف و دیوارها می‌توان از متریال‌های گوناگونی بهره گرفت. بسته‌ به کاربری و شرایط از بلوک آجری گرفته تا ورق و ساندویچ پانل را می‌توان جهت احداث دیوار و سقف مورد استفاده قرار داد. برای چند دهه اکثر پروژه‌ها با عرض دهانه زیاد بدین روش ساخته می‌شدند.

کاربرد سوله تیرورقی

به‌منظور تصمیم‌گیری در مورد کاربرد سوله تیرورقی باید چندین فاکتور مختلف را مد نظر داشت. عرض دهانه، ارتفاع سقف، تجهیزات و امکانات، محدودیت‌های زمانی، بودجه ساخت و نیروهای وارده به سازه مهم‌ترین عوامل موثر و فاکتورهای دخیل محسوب می‌شوند. در کارخانه‌ها و کاربری‌هایی که به جرثقیل سقفی نیاز است سوله تیر ورقی انتخاب بهتری در قیاس با سوله‌های خرپایی به‌شمار می‌روند.

خرپاها دارای استحکام و پایداری بالایی هستند اما در شرایطی که قرار باشد نیروی زیادی مثلاً وزن جرثقیل سقفی به سازه سقف وارد شود سوله تیرورقی انتخاب مطمئن‌تری می‌باشد. در سال‌های اخیر کاربرد این نوع سازه نسبت‌به گذشته کمتر شده است و بیشتر کارفرمایان و سازندگان ترجیح می‌دهند که در اکثر پروژه‌های خود از خرپا یا قاب‌های فولادی سبک (LSF) بهره بگیرند.

مزایای سوله تیرورقی

• امکان اجرا در عرض‌های نسبتاً وسیع و ایجاد فضایی بدون محدودیت متراژ
• پیچیده نبودن ساختار سازه و امکان اجرا بدون نیاز به تجهیزات و امکانات خاص
• قابلیت تحمل نیروهای زیاد از جمله وزن انواع جرثقیل‌های سقفی
• امکان ساخت سقف‌های بلند در ارتفاع زیاد
• حفظ کارایی اولیه برای سالیان طولانی و عدم نیاز به تعویض عناصر و اجزای سازه
• مقاومت اجزای مختلف سوله تیرورقی در برابر آسیب‌های محیطی
• امکان اجرای سوله‌های چندطبقه
• پس از پایان دوره بهره‌برداری اجزای سازه را می‌توان بازیافت کرد

معایب سوله تیر ورقی

مهم‌ترین نقطه ضعف و عیب سوله تیر ورقی وزن بالای سازه است. این نوع از سوله‌ها بر خلاف سوله‌های خرپا که به نسبت سبک هستند وزن زیادی دارند. با افزایش وزن سازه، انعطاف آن کاهش می‌یابد و نیروی بیشتری به فونداسیون وارد می‌شود. سوله تیرورقی نیازمند زیرسازی و فونداسیون مستحکم‌تری می‌باشد که برای ساخت آن باید متریال بیشتری به‌کار گرفت و زمان طولانی‌تری صرف نمود.

اجرای سوله تیرورقی

در طراحی سوله تیرورقی تمام جزئیات از جمله نوع، ضخامت و ابعاد ورق‌ها و سایر قطعات و اجزای فولادی و همچنین محل و نحوه اتصال آن‌ها به هم باید مشخص گردند. پایداری سازه و ایستایی آن در برابر نیروهای وارده وابسته به عملکرد فونداسیون می‌باشد. پس از تکمیل اجرای فونداسیون باید اسکلت را برپا نمود. به‌منظور ساخت اسکلت سوله تیرورقی اجزای گوناگون از طریق جوشکاری و با پیچ به یکدیگر متصل می‌شوند.

پانل‌های ساندویچی بهترین متریال برای ساخت دیوارها و سقف تمام انواع سوله‌ها است. به‌منظور نصب ساندویچ پانل ابتدا باید زیرسازی انجام شود تا امکان قرار دادن پانل‌ها در محل مورد نظر فراهم گردد. در اکثر موارد دیوارهای ساخته شده با ساندویچ پانل نیازی به لایه‌ای جداگانه برای نماسازی و نازک‌کاری ندارند. یک مرحله مهم از اجرای سوله تیرورقی نصب و راه‌اندازی تأسیسات می‌باشد.

اجزای سوله تیرورقی

تیر ورق یکی از انواع خاص پروفیل‌های فولادی است که با اتصال چندین ورق به یکدیگر ساخته می‌شود. عموماً دو بخش اصلی شامل جان (Web) و بال (Flange) ساختار تیرورق را تشکیل می‌دهند. این ساختار علاوه‌بر دو بخش اصلی دارای یک جز دیگر به اسم سخت‌کننده (Stiffener) نیز می‌باشد. تیرورق‌ها را می‌توان در طول‌های مختلف تولید نمود. ضخامت و طول جان و بال باید با هم تناسب داشته باشند.

هر یک از قسمت‌های پروفیل کارکرد متفاوتی دارند و پایداری سوله تیرورقی وابسته به‌عملکرد تمام آن‌ها است. ستون‌ها و رفترها اجزای اصلی سوله تیر ورقی هستند که وظیفه انتقال نیروها از سقف به فونداسیون را بر عهده دارند. رفترها تیرهایی هستند که به ستون‌ها متصل می‌گردند و در ترکیب با آنها قاب اصلی سازه را تشکیل می‌دهند.

بادبند، مهاربند، استرات و سگراد سایر اجزای سوله تیرورقی می‌باشند. وظیفه اصلی بادبندها و مهاربندها تقویت پایداری قاب‌های سوله تیرورقی در مواجهه با نیروهای جانبی از جمله باد، زلزله و ضربات وارده است.

هزینه ساخت سوله تیرورقی

در برآورد هزینه ساخت سوله تیرورقی دو عامل بیشترین تأثیر را دارند. در واقع هزینه‌ی مربوط به خرید مواد و متریال اولیه و همچنین هزینه‌های مربوط به پرداخت دستمزد نیروی کار بخش اصلی از مجموع هزینه‌ها را تشکیل می‌دهند. برپایی این نوع از سوله‌ها نیازمند به‌کارگیری میزان قابل‌توجهی از عناصر فولادی می‌باشد. بدین ترتیب در مقایسه با سوله‌های خرپا پول بیشتری باید صرف خرید متریال مصرفی شود.

در ساخت سوله تیرورقی هزینه مربوط به دستمزد نیروهای کار چندان بالا نیست. در مجموع باید اینگونه نتیجه گرفت که در بسیاری از پروژه‌ها اجرای سوله‌های خرپایی به‌صرفه‌تر بوده و بازدهی اقتصادی بیشتری دارد؛ اما همچنان در بعضی از پروژه‌های ساخت سازه‌های صنعتی، سوله تیرورقی دارای بیشترین تناسب با نیازها و شرایط است.

باید توجه داشت که ساخت سوله با ساندویچ پانل از جنبه اقتصادی به‌صرفه‌تر از به‌کارگیری مصالح بنایی برای سقف و دیوارها است. کارفرمایان محترم می‌توانند به منظور مشاوره در زمینه انتخاب بهترین نوع سوله با کارشناسان ماموت ساختمان در ارتباط باشند. کارشناسان این شرکت برآوردی مطمئن در مورد هزینه‌ی طراحی و اجرای پروژه در اختیار مشتریان قرار می‌دهند.